Sayı 75 / Ekim 2014
Arşiv
 
ana sayfa   editörler   iletişim    
 
 
 



Yataklı Tedavi Kurumlarında Kan Güvenliğini Sağlamanın Klinik, Organizasyonel Ve Metodolojik Boyutları

Şehriban Serbest / Acıbadem Sağlık Grubu Hemşirelik Gelişim Müdürü

Hastane Transfüzyon Kurulu (HTK)
TC Sağlık Bakanlığı Eylül, 1997 tarih ve 17728 sayılı genelgesi ile kan ve kan ürünlerinin kullanımı alanında çalışmalar yapmak, uygulamaların geliştirilmesini sağlamak ve karşılaşılan sorunları çözmek amacıyla hastane transfüzyon komitelerinin kurulması gerekliliği belirtilmiştir.
HTK Neden Kurulmalı?
1.Kan ve kan ürünlerinin temini, kan kompenentlerinin hazırlanma oranları, kanın saklanma ve kullanım güvenliği konularında hastane politikası oluşturmak,
2.Kan ve kan ürünlerinin kullanıldığı tüm olgularda transfüzyon endikasyonunu değerlendirmek,
3.Hasta ihtiyacını karşılama konusunda kan merkezinin yeterliliğini değerlendirmek,
4.Kan ve kan ürünlerine bağlı transfüzyon reaksiyonlarını değerlendirmek amacıyla kurulmalıdır.


Çalışma Esasları ve Görevleri
Hastanede transfüzyon pratiğinin tüm yönleri transfüzyon komitesi tarafından gözden geçirilmeli, politikalar oluşturulmalı ve denetlenmelidir.
1-Komite, kuruluşunu takiben, hastanedeki mevcut kan ve kan ürünleri kullanım durumunu irdelemeli ve mevcut verilere göre çalışma stratejileri ve öncelikli girişimleri belirlemelidir.
2-Transfüzyon uygulamalarının denetlenmesi için kriterler geliştirilmelidir.
3- Kan merkezinin istatistik raporları gözden geçirilip analiz edilmelidir.
4-Güvenli transfüzyonu sağlamak amacıyla
a-Kan gruplaması, cross-match, antikor tarama ve tanımlama çalışmalarında kullanılan yöntemler,
b-Transfüzyonla bulaşan infeksiyonları önlemeye yönelik testlerde kullanılan yöntemler,
c- Kan ve Kan Komponentlerinin hazırlama tekniklerini ve hastanede kullanım oranları irdelenerek uygun politikalar oluşturulmalıdır
5- Hastanede gözlenen transfüzyon reaksiyonları değerlendirilmeli, önlemeye yönelik tedbirler alınmalıdır.
6-Kan ve Kan Ürünleri kullanım durumu değerlendirilmeli, bu hasta bakımının kalitesini artıracak şekilde düzenlenmelidir.
7- Kan merkezinin, kan temini, kan alma, kan hazırlama ve kan işleme konularında yeterli ve güvenli çalışmasını sağlamak için gerekli personel ve ekipman durumu değerlendirilmeli ve eksiklerin giderilmesine yönelik çalışmalar yapılmalıdır.
8-Transfüzyon yapılan servislerde işlemlerin tespit edilen standartlara uygun yapılıp yapılmadığı düzenli aralıklarla denetlenmelidir.
9-Problem oluştuğu gözlenen konularda denetleme tekrarlanmalı ve iyi yönde gelişmeler takip edilmelidir.
10-Hastane personelinin transfüzyon pratiği konusunda eğitilmesi sağlanmalı, hizmet içi eğitimin sürekliliği takip edilmelidir.
11-Kalite güvencesi konusunda gerekli olan durumlarda hastanenin diğer komite ve komisyonlarına tavsiyelerde bulunmalıdır.
Komite, yılda en az 4 kez, gerektiğinde daha sık toplanmalı, toplantılardan hastane personeli haberdar edilmeli, toplantıda alınan kararlar karar defterine kaydedilmeli ve raporlar hastane personeline sunulmalıdır. 
Kuruluşu
Hastane yönetimi, kan merkezi ve kan ürünleri kullanılan tüm bölümler hastane transfüzyon komitesinde temsil edilmelidir.
1-Hastane başhekimi veya görevlendireceği bir başhekim yardımcısı komitede bulunmalıdır.
2-Kan merkezinden sorumlu doktor mutlaka komitenin üyesi olmalıdır.
3-Cerrahi, anesteziyoloji, dahiliye, pediatri, kadın hastalıkları ve doğum bölümlerinin temsilcileri ile eğer hastanede mevcut ise hematoloji, onkoloji, yenidoğan ünitesi, ortopedi, nefroloji (hemodiyaliz), kardiyovasküler cerrahi, kan merkezi laboratuvar uzmanı komitede yer almalıdır,
4-Yoğun transfüzyon yapan servisler ile kan merkezinden birer temsilci hemşire, istatistikler ve kayıtlar önem taşıyacağından bir istatistik veya arşiv görevlisi komitede bulunmalıdır.
5-Uzman sayısının bu yapılanmaya yeterli olmadığı hastanelerde bu konuda ilgi, istek ve bilgi birikimine sahip uzmanlar komiteyi oluşturmalıdır.
6-Konuya ilgi duyan sağlık personelinin toplantılara katılmasına izin verilmelidir.
Hastanenin kan kullanım politikasında doğrudan etkin olan kan merkezi sorumlu doktoru komitenin mutlak üyesi olmalıdır. Ancak başkan olması zorunlu değildir. Hastanede hematoloji uzmanı var ise, hematoloji uzmanının başkan olması tercih edilmelidir.


ASG’de Hastane Transfüzyon Kurulu ve Öneriler
SK-GT-16 numaralı görev tanımı formu ile “Transfüzyon Kurulu Görev Tanımı”, 18.03.2004’de yürürlüğe girmiştir ve 8 maddeden oluşan bir görev tanımı vardır. Amaç Acıbadem Sağlık Grubu’nda (ASG) hizmet verilen hastalara uygulanacak tedavilerin eksiksiz ve zamanında yapılması için kan ve kan ürünleri transfüzyonuyla ilgili yöntemleri belirlemektir. 


Yapılanlar
•      HTK Görev Tanımı
•      Kan transfüzyonu bilgilendirilmiş onam formu
•      Kan ve kan ürünü bağış formu
•      Kan ve kan ürünleri transfüzyon izlem formu
•      Kan ve kan ürünleri uygulanması prosedürü
•      Kalite Departmanı-HTK
•      Kan İstasyonları
•      Kanın klinikte doğru kullanımı
•      Çalışanların eğitimi
•      IV Team oluşturulması.


IV Team
1 Sorumlu hemşire, 1 ekip lideri olmak üzere toplam 11 hemşireden oluşmaktadır. Tüm ekip üyeleri kan ve kan ürünlerinin transfüzyonu ve kan alma eğitimlerine katılmıştır. Görev alanları genel olarak Kardiyovasküler Cerrahi Yoğun Bakım ve Ameliyathane’ye kan transferi Genel Yoğun Bakım, Kardiyovasküler Cerrahi Servis, Yatan Hasta Katları, Doğumhane bölümlerinde ise kan transfüzyonu ve örnek alma işlemlerini içerir.


Hedefe Ulaşmak için Yapılacaklar
•      Eğitim ve yetiştirme
•      Kalitenin sürekli geliştirilmesi
•      Kan komponentlerinde kanıta dayalı kullanımın sağlanması
•      Klinik rehber oluşturulması 


 

Kan ve Kan Ürünleri Kullanımı Gerekliliği Açısından Klinisyen Tarafından Düşünülmesi Gereken Faktörler
•      Amacım ne?
•      Kan kaybını azaltabilir miyim?
•      Transfüzyondan başka alternatifim var mı?
•      Transfüzyon endikasyonu için spesifik klinik / laboratuar bulgu var mı?
•      Transfüzyonun yararı zararından fazla mı?
•&nb